گواهی های گوناگونی برای صادرات و واردات کالا لازم است تا محصول از نظر کیفیت و استاندارد تأیید شود. از جمله مدارک ضروری برای صادرات و واردات اقلام غذایی و آرایشی، گواهی بهداشت است که با بررسی و نمونه برداری برای کالای مدنظر صادر می شود. از آنجا که این دسته از محصولات ممکن است بر بهداشت افراد جامعه تاثیر سوء داشته باشند و تهدیدی برای سلامت به شمار روند، لازم است مجوزها و استانداردهای لازم را از نظر سلامت دریافت کنند. گواهی بهداشت مدرکی است که برای مواد خوراکی، آرایشی و بهداشتی اخذ می شود تا محصول امکان صادرات و واردات داشته باشد.در این مقاله، مطالبی را راجب اخذ گواهی بهداشت در فرآیند company مرور خواهیم کرد.
گواهی بهداشت چیست؟
سند گواهی بهداشت به سندی اطلاق می شود که از طرف کشور تولیدکننده برای محصول صادر می شود یا خود تولیدکننده آن را صادر می کند و توسط مقامات ذی صلاح بهداشتی مورد تأیید قرار می گیرد. پروانه بهداشتی صادرات و واردات نیز به هر آن مجوزی گفته می شود که یک محصول باید از نهادهای رسمی بهداشتی دریافت کند تا اجازه ترخیص و استقاده داشته باشد.
مجوزهای بهداشتی می تواند شامل پروانه تأسیس، پروانه مسئول فنی، پروانه بهره برداری، پروانه ساخت و پروانه ترخیص باشد. برای واردات محصولات غذایی و دارویی، پیش از هر چیز به مجوز ورود (گشایش) نیاز خواهد بود که در حقیقت موافقت اولیه برای واردات محصول است که از طریق پروفرما یا پیش فاکتور اظهار می شود.
رویه دریافت گواهی بهداشت
روند دریافت گواهی بهداشت به این صورت است که ابتدا فرم گواهی بهداشت تکمیل شده و درخواست کتبی آن ارائه میشود. پس از ثبت اولیه، پرونده به کارشناس مربوط ارجاع داده می شود که که اگر پروانه ساخت و شناسه نظارت معتبر داشته باشد مورد تأیید قرار خواهد گرفت و در صورت نیاز از کالای مربوط نمونه برداری خواهد شد. اگر نتیجه آزمایشگاه نمونه برداری با حد استاندارد تطابق داشته باشد گواهی بهداشت برای محصول صادر می شود.
(درخواست کتبی معتبر برای صدور گواهی بهداشت شامل نام محصول و نام تجاری آن، نوع بسته بندی، اوزان بسته بندی، تاریخ تولید و انقضاء، و مقصد کالا است.)
انواع فرم گواهی بهداشت
گواهی های بهداشت مورد تایید وزارت بهداشت ایران شامل دسته های زیر است:
- گواهی بهداشت بر اساس محموله
- گواهی بهداشت به صورت زمان دار (یکساله)
- گواهی فروش آزاد
در صورت استفاده از روش محموله، در گواهی حتما شماره بچ (Batch No.) با تاریخ تولید و انقضاء درج خواهد شد. همچنین، شماره فاکتور، تاریخ فاکتور، و LC و بارنامه نیز در گواهی بهداشت محموله به ثبت می رسد. گواهی فروش آزاد نیز تأیید می کند که محصول به صورت آزاد و مطابق با ملزومات قانونی در کشور به فروش می رسد.
چنانچه درخواست از طرف شرکت بازرگانی باشد ارائه معرفی نامه از طرف تولید کننده با مهر و امضاء مدیرعامل در سربرگ الزامی است.
صدور گواهی بهداشت برای محموله ها
صدور گواهی بهداشت برای محموله ها به دو صورت زیر انجام می گیرد:
- محصولاتی که دارای پروانه ساخت معتبر هستند با استناد به این پروانه در صورتی که شرایط بهداشتی آنها تایید شده باشد، گواهی بهداشت را از اداره نظارت بر مواد غذایی و بهداشتی دریافت خواهند کرد. با این حال، گاهی نیز در صورت لزوم، از این محموله ها نمونه برداری می شود.
- محصولاتی که به صورت سنتی تولید می شوند و فاقد پروانه های بهداشتی هستند، پس از بازدید از محموله و تأیید آزمایشگاه گواهی بهداشت برایشان صادر خواهد شد.
مدارک لازم برای اخذ گواهی بهداشت
برای دریافت گواهی بهداشت، اطلاعات محصول و اسناد مربوط به آن باید به شکل دقیق ارائه شود. مشخصات تولیدکننده، نام و برند محصول، نوع کالا، ترکیبات یا مشخصات فنی، نوع بستهبندی، وزن یا حجم، تاریخ تولید و انقضا و در صورت مرتبط بودن شماره بچ از جمله اطلاعاتی هستند که میتوانند در بررسی پرونده مورد توجه قرار گیرند. مدارک موردنیاز بسته به نوع کالا و مرجع صادرکننده ممکن است متفاوت باشد.
در واردات، هماهنگی میان اسناد صادرشده توسط فروشنده خارجی و اطلاعات ثبتشده در مدارک تجاری اهمیت زیادی دارد. اختلاف میان نام کالا، برند، مقدار یا مشخصات محصول در گواهی بهداشت و اسناد حمل میتواند روند بررسی را طولانی کند. به همین دلیل بهتر است مدارک پیش از ارسال محموله بررسی و با اطلاعات واقعی کالا تطبیق داده شوند.
اخذ گواهی بهداشت برای کالاهای وارداتی چگونه انجام میشود؟
در مورد کالاهای وارداتی، فرآیند اخذ گواهی بهداشت به ماهیت محصول و مقررات مرجع تخصصی مربوط بستگی دارد. ابتدا باید مشخص شود که کالا مشمول کنترلهای بهداشتی است و چه نوع مدرکی برای آن مورد پذیرش قرار میگیرد. سپس مدارک محصول و اسناد تجاری برای بررسی ارائه میشوند و در صورت نیاز، نمونهبرداری یا آزمایش نیز انجام خواهد شد.
نکته مهم این است که واردکننده نباید صدور یا تأیید مدارک بهداشتی را به زمان ورود کالا به گمرک موکول کند. اگر مشخص شود که سند ارائهشده از کشور مبدأ با الزامات مرجع ایرانی مطابقت ندارد، اصلاح آن پس از ورود محموله میتواند زمان ترخیص را افزایش دهد. بنابراین بررسی شرایط پذیرش گواهی پیش از حمل کالا اهمیت زیادی دارد.
آیا گواهی بهداشت برای صادرات نیز لازم است؟
در برخی صادرات، کشور مقصد از صادرکننده درخواست گواهی بهداشت یا سند مشابهی میکند تا سلامت و انطباق محصول با الزامات بهداشتی آن کشور اثبات شود. نوع گواهی و اطلاعاتی که باید در آن درج شود به قوانین کشور مقصد، نوع محصول و مقررات دستگاه متولی بستگی دارد.
برای مثال، ممکن است خریدار خارجی علاوه بر اسناد تجاری، گواهی مربوط به سلامت یا کیفیت محموله را درخواست کند. بنابراین صادرکننده باید پیش از عقد قرارداد مشخص کند که کشور مقصد و خریدار چه مدارکی را برای ورود کالا مطالبه میکنند. بررسی این الزامات در ابتدای معامله، از برگشت خوردن مدارک یا ایجاد مشکل در مقصد جلوگیری میکند.
نمونهبرداری و آزمایش کالا برای دریافت گواهی بهداشت
در برخی پروندهها، مرجع بهداشتی ممکن است برای اطمینان از انطباق کالا با استانداردها و الزامات تعیینشده، از محصول نمونهبرداری کند. نمونه پس از انجام فرآیند مربوط برای آزمایش ارسال میشود و نتیجه آن میتواند در تصمیمگیری درباره تأیید محصول مؤثر باشد. بنابراین وجود گواهی از کشور مبدأ لزوماً به این معنا نیست که در تمام پروندهها هیچ بررسی دیگری انجام نخواهد شد.
نوع آزمایش نیز به ماهیت محصول بستگی دارد. مواد غذایی، فرآوردههای آرایشی و بهداشتی و سایر کالاهای مرتبط با سلامت ممکن است بر اساس ویژگیهای خود تحت کنترلهای متفاوتی قرار گیرند. به همین دلیل، آماده بودن نمونه و اطلاعات دقیق محصول میتواند روند بررسی را منظمتر کند.
اگر گواهی بهداشت کالا ناقص یا دارای مغایرت باشد چه میشود؟
مغایرت میان گواهی بهداشت و اسناد تجاری یکی از مواردی است که میتواند روند ترخیص را با تأخیر مواجه کند. برای نمونه، تفاوت در نام تجاری، مدل یا نوع محصول، تعداد بستهها، وزن، شماره بچ یا تاریخ تولید و انقضا میتواند نیاز به اصلاح یا بررسی مجدد مدارک ایجاد کند.
در چنین شرایطی، واردکننده باید ابتدا علت مغایرت را مشخص کند و در صورت امکان، اصلاح سند را از مرجع صادرکننده یا تولیدکننده پیگیری کند. ادامه فرآیند ترخیص بدون مشخص شدن وضعیت سند میتواند هزینههای جانبی مانند انبارداری یا تأخیر در تحویل کالا را افزایش دهد. به همین دلیل کنترل مدارک پیش از حمل اهمیت بیشتری از اصلاح آنها پس از ورود محموله دارد.
اعتبار گواهی بهداشت کشور مبدأ چگونه بررسی میشود؟
اعتبار گواهی بهداشت صادرشده در کشور مبدأ تنها به وجود یک مهر یا امضا روی سند محدود نمیشود. مهم است که گواهی توسط مرجع ذیصلاح یا مرجعی که مقررات مربوط آن را قابل قبول میداند صادر شده باشد و اطلاعات درجشده در آن با مشخصات واقعی کالا مطابقت داشته باشد. در برخی پروندهها نیز ممکن است موضوع تأیید یا قانونیسازی اسناد مطرح شود.
واردکننده باید قبل از حمل کالا، نحوه پذیرش گواهی صادرشده در کشور مبدأ را بررسی کند. این موضوع بهخصوص در معاملاتی که کالا از چند کشور عبور میکند یا تولیدکننده و صادرکننده دو شرکت متفاوت هستند اهمیت دارد. هماهنگی میان تولیدکننده، فروشنده، شرکت حمل و واردکننده میتواند از ایجاد مغایرت در مدارک جلوگیری کند.
ارتباط گواهی بهداشت با سایر مجوزهای واردات
گواهی بهداشت را نباید با تمام مجوزهای موردنیاز برای ورود یک کالا یکسان دانست. بسته به ماهیت کالا ممکن است مجوزها یا تأییدیههای دیگری نیز از سوی دستگاههای تخصصی مورد نیاز باشد. برای نمونه، برخی کالاها میتوانند همزمان تحت مقررات بهداشتی، استاندارد، قرنطینه، دامپزشکی یا سایر کنترلهای تخصصی قرار بگیرند.
به همین دلیل، پیش از ثبت سفارش بهتر است مجموعه الزامات کالا بررسی شود، نه اینکه تنها به دریافت یک گواهی اکتفا شود. کد تعرفه، ماهیت کالا و کاربرد آن از اطلاعاتی هستند که در تعیین دستگاههای مرتبط و مجوزهای احتمالی اهمیت دارند. این رویکرد باعث میشود پرونده واردات از ابتدا با مدارک کاملتری تشکیل شود.
چگونه از تأخیر در اخذ گواهی بهداشت جلوگیری کنیم؟
بخش قابلتوجهی از تأخیرهای مربوط به مدارک بهداشتی را میتوان با آمادهسازی زودهنگام اطلاعات و اسناد کاهش داد. پیش از حمل، باید مشخصات کالا، تولیدکننده، برند، مقدار، بستهبندی، تاریخ تولید و انقضا و سایر اطلاعات موردنیاز با پیشفاکتور و اسناد حمل تطبیق داده شوند. همچنین باید مشخص شود که کالا نیازمند نمونهبرداری یا آزمایش است یا خیر.
برای واردکنندگان، هماهنگی میان تأمینکننده خارجی، ترخیصکار و مرجع تخصصی پیش از ورود کالا اهمیت زیادی دارد. در صورتی که کالا مشمول کنترلهای بهداشتی باشد، بهتر است فرآیند دریافت و تأیید مدارک از همان ابتدای معامله در برنامه واردات قرار گیرد. این کار احتمال توقف محموله در گمرک و تحمیل هزینههای اضافی را کاهش میدهد.
گواهی بهداشت برای چه کالاهایی در سال ۱۴۰۵ ضروری است؟
لزوم دریافت گواهی بهداشت به ماهیت کالا و مقررات دستگاه متولی آن بستگی دارد و نمیتوان یک الزام واحد را برای تمام کالاهای وارداتی یا صادراتی در نظر گرفت. مواد غذایی، آشامیدنی، محصولات آرایشی و بهداشتی و برخی فرآوردههایی که مستقیماً با سلامت انسان در ارتباط هستند، معمولاً مشمول الزامات بهداشتی و کنترلهای تخصصی قرار میگیرند. در این موارد، مدارکی مانند گواهی بهداشت، مجوزهای بهداشتی و در صورت نیاز اسناد مربوط به مشخصات محصول باید پیش از ترخیص آماده شوند.
در سال ۱۴۰۵ بهتر است واردکننده پیش از ثبت سفارش، ابتدا مشخصات دقیق کالا، کد تعرفه و کاربرد آن را بررسی کند تا مشخص شود چه مجوزهایی برای ورود محصول مورد نیاز است. برای بعضی کالاها ممکن است علاوه بر الزامات بهداشتی، دریافت مجوز از سازمان ملی استاندارد، سازمان دامپزشکی، سازمان حفظ نباتات یا سایر دستگاههای تخصصی نیز ضرورت داشته باشد.
تفاوت گواهی بهداشت با مجوز ترخیص کالا
گواهی بهداشت بهتنهایی به معنای اجازه نهایی برای company نیست. این گواهی در واقع یکی از اسنادی است که نشان میدهد محصول از نظر الزامات بهداشتی مورد بررسی قرار گرفته و میتواند در کنار سایر مدارک پرونده گمرکی مورد استفاده قرار گیرد. بسته به نوع کالا، ممکن است مجوزهای دیگری نیز برای ورود و ترخیص مورد نیاز باشد.
برای مثال، در فرآیند واردات برخی محصولات غذایی و بهداشتی، اطلاعات محصول، شناسه کالا و مجوزهای مربوطه باید در سامانههای تجاری و بهداشتی ثبت و تأیید شوند. در مورد برخی کالاها نیز نمونهبرداری و آزمایش محصول پیش از صدور تأییدیه انجام میشود. بنابراین، پیش از ارسال محموله بهتر است تمام الزامات مربوط به کالا بررسی شود تا پس از رسیدن آن به گمرک با نقص مدارک یا توقف در فرآیند ترخیص مواجه نشوید.
گواهی بهداشت واردات کالا در سال 1405 چگونه بررسی میشود؟
فرآیند بررسی گواهی بهداشت به نوع محصول، کشور مبدأ و الزامات مرجع صادرکننده بستگی دارد. اطلاعاتی مانند نام محصول، برند، نوع بستهبندی، وزن یا حجم، تاریخ تولید و انقضا، شماره بچ، مشخصات تولیدکننده و مقصد کالا میتواند در اسناد بهداشتی مورد توجه قرار گیرد. برای گواهیهای مربوط به یک محموله نیز تطابق اطلاعات گواهی با اسناد تجاری و مشخصات واقعی کالا اهمیت زیادی دارد.
یکی از نکات مهم برای واردکنندگان، اعتبار و قابلیت تأیید گواهی صادرشده از کشور مبدأ است. در برخی موارد، گواهی باید توسط مرجع ذیصلاح کشور تولیدکننده صادر یا تأیید شده باشد و بسته به مقررات مربوط، فرآیند تأیید یا قانونیسازی سند نیز ممکن است مطرح شود. بنابراین، بهتر است پیش از حمل کالا، نحوه پذیرش گواهی توسط مرجع بهداشتی ایران بررسی شود؛ زیرا اصلاح یک سند ناقص پس از ورود کالا میتواند زمان و هزینه ترخیص را افزایش دهد.
گواهی بهداشت و نقش آن در ترخیص کالا از گمرک
در صورتی که کالای وارداتی مشمول الزامات بهداشتی باشد، نداشتن مدارک لازم میتواند باعث توقف فرآیند ترخیص شود. گمرک برای ترخیص بسیاری از کالاهای مشمول کنترلهای تخصصی، به تأییدیه یا مجوز دستگاه مربوطه نیاز دارد و صاحب کالا باید بتواند اسناد مورد نیاز را در مراحل قانونی ارائه کند. به همین دلیل، اخذ گواهی بهداشت نباید به روزهای پایانی فرآیند ترخیص موکول شود.
برای جلوگیری از تأخیر، بهتر است پیش از ورود محموله، اسناد اصلی مانند پروفرما، فاکتور، پکینگلیست، بارنامه، گواهی مبدأ و مدارک بهداشتی با یکدیگر تطبیق داده شوند. همچنین باید مشخص شود که کالا به مجوز مصرف، نمونهبرداری یا آزمایش نیاز دارد یا خیر. این بررسی اولیه بهخصوص برای کالاهای غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی اهمیت زیادی دارد.
تغییرات و الزامات جدید گواهیهای کنترلی در سال 1405
یکی از نکات مهم در بهروزرسانی مقاله برای سال ۱۴۰۵، افزایش اهمیت کنترل کالا پیش از ورود به کشور است. برای نمونه، در تیرماه ۱۴۰۵ اعلام شد که برای واردات کالاهای اساسی مشمول دستورالعمل جدید، ارائه گواهی بازرسی در مبدأ (COI) پیش از بارگیری و حمل کالا به یکی از الزامات فرآیند ارزیابی انطباق تبدیل شده است. این گواهی با گواهی بهداشت تفاوت دارد، اما نشان میدهد واردکنندگان باید مدارک کنترلی مورد نیاز هر کالا را قبل از حمل بررسی کنند.
بنابراین در سال ۱۴۰۵، بهترین روش برای جلوگیری از توقف کالا این است که قبل از خرید و حمل، کد تعرفه و ماهیت کالا مشخص شده و تمام مجوزها و گواهیهای مورد نیاز استعلام شوند. در برخی پروندهها ممکن است علاوه بر گواهی بهداشت، مدارکی مانند COI، مجوز استاندارد یا مجوز تخصصی دستگاههای اجرایی نیز مورد نیاز باشد. بررسی این موارد قبل از حمل، ریسک هزینههای انبارداری، دموراژ و تأخیر در goods release from Customs را کاهش میدهد.
