در امور گمرکی و ترخیص کالا دو اصطلاح «کالای مرجوعی» و «کالای برگشتی» به دو منظور مختلف به کار می رود. این دو اصطلاح هر کدام به نوع خاصی از ارسالِ محصول اشاره دارند که قوانین متفاوتی برای هر کدام از آن ها لحاظ میشود. در تشریفات گمرکی، ارزش کالایی که در یکی از این دو دسته قرار بگیرد، به طریق متفاوتی تعریف و تعیین می شود. در این مقاله مروری خواهیم داشت بر اینکه فرق بین کالای مرجوعی و کالای برگشتی چیست؟
کالای برگشتی
کالای برگشتی در زمره کالاهای صادرات موقت قرار میگیرد که به قصد تعمیر و تکمیل شدن یا به جهتِ شرکت در نمایشگاه هایِ بین المللی، به خارج از کشور صادر شده اند و حال با پایان یافتنِ دوره و مهلتِ صدور موقت، به داخل کشور بازگردانده می شوند. در واقع، کالای برگشتی آن گونه کالایی است که به طور موقت به کشوری خارجی صادر شده باشد و دوباره به قلمروِ گمرکیِ داخل برگشت داده شود.
کالای مرجوعی
منظور از کالای مرجوعی آن کالای وارداتی است که اساساً پیش از ترخیص از گمرک برای ورود قطعی یا موقت، به هر دلیل، به خارج از کشور اعاده داده می شود. در حقیقت، کالای مرجوعی آن کالایی است که به مرزهای کشور وارد شده باشد اما بنا به دلایلی، چه به دلیل مغایر بودن با قوانینِ گمرکیِ ترخیصِ کالا و چه انصرافِ صاحبِ کالا با دلایل موجه، اجازه ورود به داخل را نیافته و به کشور صادرکننده پس فرستاده شود. به این گونه از کالاها، علاوه بر کالای مرجوعی، عنوان کالای متروکه نیز اطلاق می شود.
دلایل مختلفی برای عودت دادن و مرجوع کردنِ کالاهای وارداتی وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
– غیر مجاز بودن و ممنوعیت کالا در کشور
– همخوان نبودن و مغایرت مجوزهای مربوط به ترخیص
– نداشتن گواهی ها و استانداردهای بهداشتی
– نداشتن گواهی قرنطینه نباتی
– صدمه دیدن و آسیب به کالای وارداتی
– عدم تطبیق کالا با اسناد و مدارک مربوط
تفاوت کالای مرجوعی و برگشتی
احتمالاً تا این جا با تفاوتهای این دو نوع کالای گمرکی تا حد زیادی آشنا شده باشید، حال وقت آن است که دقیق تر به این پرسش پاسخ دهیم که کالای برگشتی با کالای مرجوعی چه فرقی دارد؟
همان طور که عنوان شد، کالای برگشتی جزء کالاهای صادرات موقت محسوب می شود و برای شرکت در نمایشگاهها، کنگرهها و تکمیل و تعمیر، به خارج فرستاده شده و در پایان دوباره به کشور مبدأ بازگردانده میشود.
در مقابل، کالای مرجوعی، قبل از اینکه از گمرک ترخیص شود، به دلایلی همچون مغایرت، ایراد فنی و غیره به مبدأ صادرکننده کالا عودت داده می شود.
مهمترین تفاوت کالای برگشتی و مرجوعی در این است که کالای برگشتی در مسیر صادراتِ موقت دستهبندی شده اما کالای مرجوعی در مسیر واردات بررسی می شود.
تفاوت ارزش کالای مرجوعی و برگشتی
از نظر ارزش کالا نیز، طبق ماده ۴ قانون امور گمرکی کشور، ارزش کالای برگشتی براساس هزینه تعمیر یا تکمیل کالا در خارج تعیین می شود که ۱۵ درصد آن به عنوان حقوق گمرکی پرداخت خواهد شد، مگر آنکه از حقوق گمرکی بخشوده باشد. باید در نظر داشت که تنها زمانی اجازه صدور موقت داده می شود که کالا در داخل امکان تعمیر یا تکمیل نداشته باشد. همچنین، قطعاتی که اضافه یا تعویض شوند، تحت عنوانِ تکمیل محسوب نشده و مشمول مقررات عمومی واردات خواهند بود.
از سوی دیگر، ارزش کالای مرجوعی، طبق ماده ۱۰ قانون امور گمرکی تعیین میشود و شامل هزینه بیمه حملونقل و باربندی (CIF) و حق ثبت سفارش و هزینههای حصول به دفتر گمرکی است.
بروزرسانی 1405
قوانین کالای مرجوعی و برگشتی در سال 1405
در سال ۱۴۰۵ فرآیند رسیدگی به پروندههای کالای مرجوعی و کالای برگشتی بیش از گذشته به ثبت اطلاعات در سامانههای الکترونیکی گمرک وابسته شده است. اظهارنامههای گمرکی، مجوزهای قانونی، اسناد حمل و اطلاعات ثبت سفارش باید بدون مغایرت در سامانه جامع امور گمرکی ثبت شوند تا درخواست مرجوع یا برگشت کالا مورد بررسی قرار گیرد. هرگونه اختلاف میان مشخصات کالا، اسناد تجاری و اطلاعات ثبتشده میتواند موجب تأخیر در صدور مجوز یا نیاز به بررسی مجدد پرونده شود. به همین دلیل، آشنایی با آخرین دستورالعملهای گمرکی و استفاده از خدمات مشاوره تخصصی اهمیت بیشتری نسبت به گذشته پیدا کرده است.
چه مدارکی برای مرجوع کردن کالا مورد نیاز است؟
برای انجام فرآیند مرجوع کردن کالا، واردکننده باید مجموعهای از مدارک را به گمرک ارائه دهد. این مدارک معمولاً شامل اظهارنامه گمرکی، پروفرما اینویس، فاکتور تجاری، بارنامه، پکینگ لیست، مجوزهای سازمانهای ذیربط (در صورت نیاز)، ثبت سفارش و درخواست رسمی مرجوعی است. در برخی پروندهها، گزارش کارشناسی درباره علت مرجوع شدن کالا نیز درخواست میشود. کامل بودن مدارک باعث کاهش زمان رسیدگی و جلوگیری از توقف کالا در انبارهای گمرکی خواهد شد.
مهمترین دلایل مرجوع شدن کالا در گمرک
اگرچه مغایرت کالا با اسناد همچنان یکی از دلایل اصلی مرجوع شدن کالا محسوب میشود، اما در سالهای اخیر موارد دیگری نیز سهم قابل توجهی در این موضوع داشتهاند. تغییر مقررات واردات، عدم دریافت مجوزهای استاندارد یا بهداشت، اختلاف در تعرفه گمرکی، مشکلات مربوط به ثبت سفارش، پایان اعتبار مجوزها و عدم رعایت ضوابط فنی از جمله مهمترین عواملی هستند که میتوانند منجر به مرجوع شدن کالا شوند. بررسی دقیق مدارک پیش از ارسال کالا، احتمال بروز این مشکلات را تا حد زیادی کاهش میدهد.
هزینههای مرجوعی و برگشت کالا چگونه محاسبه میشود؟
علاوه بر هزینه حملونقل، فرآیند مرجوع یا برگشت کالا ممکن است هزینههای دیگری نیز برای صاحب کالا برای ترخیص کالا به همراه داشته باشد. هزینه انبارداری، تخلیه و بارگیری، بازرسی کالا، خدمات بندری، صدور مجوزها و هزینههای حمل مجدد از جمله مواردی هستند که باید پیش از تصمیمگیری برای مرجوع کردن کالا بررسی شوند. در بسیاری از پروندهها، انتخاب سریعترین روش انجام تشریفات گمرکی میتواند از افزایش هزینههای جانبی جلوگیری کند.
