گواهی های گوناگونی برای صادرات و واردات کالا لازم است تا محصول از نظر کیفیت و استاندارد تأیید شود. از جمله مدارک ضروری برای صادرات و واردات اقلام غذایی و آرایشی، گواهی بهداشت است که با بررسی و نمونه برداری برای کالای مدنظر صادر می شود. از آنجا که این دسته از محصولات ممکن است بر بهداشت افراد جامعه تاثیر سوء داشته باشند و تهدیدی برای سلامت به شمار روند، لازم است مجوزها و استانداردهای لازم را از نظر سلامت دریافت کنند. گواهی بهداشت مدرکی است که برای مواد خوراکی، آرایشی و بهداشتی اخذ می شود تا محصول امکان صادرات و واردات داشته باشد.در این مقاله، مطالبی را راجب اخذ گواهی بهداشت در فرآیند ترخیص کالا مرور خواهیم کرد.
گواهی بهداشت چیست؟
سند گواهی بهداشت به سندی اطلاق می شود که از طرف کشور تولیدکننده برای محصول صادر می شود یا خود تولیدکننده آن را صادر می کند و توسط مقامات ذی صلاح بهداشتی مورد تأیید قرار می گیرد. پروانه بهداشتی صادرات و واردات نیز به هر آن مجوزی گفته می شود که یک محصول باید از نهادهای رسمی بهداشتی دریافت کند تا اجازه ترخیص و استقاده داشته باشد.
مجوزهای بهداشتی می تواند شامل پروانه تأسیس، پروانه مسئول فنی، پروانه بهره برداری، پروانه ساخت و پروانه ترخیص باشد. برای واردات محصولات غذایی و دارویی، پیش از هر چیز به مجوز ورود (گشایش) نیاز خواهد بود که در حقیقت موافقت اولیه برای واردات محصول است که از طریق پروفرما یا پیش فاکتور اظهار می شود.
رویه دریافت گواهی بهداشت
روند دریافت گواهی بهداشت به این صورت است که ابتدا فرم گواهی بهداشت تکمیل شده و درخواست کتبی آن ارائه میشود. پس از ثبت اولیه، پرونده به کارشناس مربوط ارجاع داده می شود که که اگر پروانه ساخت و شناسه نظارت معتبر داشته باشد مورد تأیید قرار خواهد گرفت و در صورت نیاز از کالای مربوط نمونه برداری خواهد شد. اگر نتیجه آزمایشگاه نمونه برداری با حد استاندارد تطابق داشته باشد گواهی بهداشت برای محصول صادر می شود.
(درخواست کتبی معتبر برای صدور گواهی بهداشت شامل نام محصول و نام تجاری آن، نوع بسته بندی، اوزان بسته بندی، تاریخ تولید و انقضاء، و مقصد کالا است.)
انواع فرم گواهی بهداشت
گواهی های بهداشت مورد تایید وزارت بهداشت ایران شامل دسته های زیر است:
- گواهی بهداشت بر اساس محموله
- گواهی بهداشت به صورت زمان دار (یکساله)
- گواهی فروش آزاد
در صورت استفاده از روش محموله، در گواهی حتما شماره بچ (Batch No.) با تاریخ تولید و انقضاء درج خواهد شد. همچنین، شماره فاکتور، تاریخ فاکتور، و LC و بارنامه نیز در گواهی بهداشت محموله به ثبت می رسد. گواهی فروش آزاد نیز تأیید می کند که محصول به صورت آزاد و مطابق با ملزومات قانونی در کشور به فروش می رسد.
چنانچه درخواست از طرف شرکت بازرگانی باشد ارائه معرفی نامه از طرف تولید کننده با مهر و امضاء مدیرعامل در سربرگ الزامی است.
صدور گواهی بهداشت برای محموله ها
صدور گواهی بهداشت برای محموله ها به دو صورت زیر انجام می گیرد:
- محصولاتی که دارای پروانه ساخت معتبر هستند با استناد به این پروانه در صورتی که شرایط بهداشتی آنها تایید شده باشد، گواهی بهداشت را از اداره نظارت بر مواد غذایی و بهداشتی دریافت خواهند کرد. با این حال، گاهی نیز در صورت لزوم، از این محموله ها نمونه برداری می شود.
- محصولاتی که به صورت سنتی تولید می شوند و فاقد پروانه های بهداشتی هستند، پس از بازدید از محموله و تأیید آزمایشگاه گواهی بهداشت برایشان صادر خواهد شد.
گواهی بهداشت برای چه کالاهایی در سال ۱۴۰۵ ضروری است؟
لزوم دریافت گواهی بهداشت به ماهیت کالا و مقررات دستگاه متولی آن بستگی دارد و نمیتوان یک الزام واحد را برای تمام کالاهای وارداتی یا صادراتی در نظر گرفت. مواد غذایی، آشامیدنی، محصولات آرایشی و بهداشتی و برخی فرآوردههایی که مستقیماً با سلامت انسان در ارتباط هستند، معمولاً مشمول الزامات بهداشتی و کنترلهای تخصصی قرار میگیرند. در این موارد، مدارکی مانند گواهی بهداشت، مجوزهای بهداشتی و در صورت نیاز اسناد مربوط به مشخصات محصول باید پیش از ترخیص آماده شوند.
در سال ۱۴۰۵ بهتر است واردکننده پیش از ثبت سفارش، ابتدا مشخصات دقیق کالا، کد تعرفه و کاربرد آن را بررسی کند تا مشخص شود چه مجوزهایی برای ورود محصول مورد نیاز است. برای بعضی کالاها ممکن است علاوه بر الزامات بهداشتی، دریافت مجوز از سازمان ملی استاندارد، سازمان دامپزشکی، سازمان حفظ نباتات یا سایر دستگاههای تخصصی نیز ضرورت داشته باشد.
تفاوت گواهی بهداشت با مجوز ترخیص کالا
گواهی بهداشت بهتنهایی به معنای اجازه نهایی برای ترخیص کالا نیست. این گواهی در واقع یکی از اسنادی است که نشان میدهد محصول از نظر الزامات بهداشتی مورد بررسی قرار گرفته و میتواند در کنار سایر مدارک پرونده گمرکی مورد استفاده قرار گیرد. بسته به نوع کالا، ممکن است مجوزهای دیگری نیز برای ورود و ترخیص مورد نیاز باشد.
برای مثال، در فرآیند واردات برخی محصولات غذایی و بهداشتی، اطلاعات محصول، شناسه کالا و مجوزهای مربوطه باید در سامانههای تجاری و بهداشتی ثبت و تأیید شوند. در مورد برخی کالاها نیز نمونهبرداری و آزمایش محصول پیش از صدور تأییدیه انجام میشود. بنابراین، پیش از ارسال محموله بهتر است تمام الزامات مربوط به کالا بررسی شود تا پس از رسیدن آن به گمرک با نقص مدارک یا توقف در فرآیند ترخیص مواجه نشوید.
گواهی بهداشت واردات کالا در سال 1405 چگونه بررسی میشود؟
فرآیند بررسی گواهی بهداشت به نوع محصول، کشور مبدأ و الزامات مرجع صادرکننده بستگی دارد. اطلاعاتی مانند نام محصول، برند، نوع بستهبندی، وزن یا حجم، تاریخ تولید و انقضا، شماره بچ، مشخصات تولیدکننده و مقصد کالا میتواند در اسناد بهداشتی مورد توجه قرار گیرد. برای گواهیهای مربوط به یک محموله نیز تطابق اطلاعات گواهی با اسناد تجاری و مشخصات واقعی کالا اهمیت زیادی دارد.
یکی از نکات مهم برای واردکنندگان، اعتبار و قابلیت تأیید گواهی صادرشده از کشور مبدأ است. در برخی موارد، گواهی باید توسط مرجع ذیصلاح کشور تولیدکننده صادر یا تأیید شده باشد و بسته به مقررات مربوط، فرآیند تأیید یا قانونیسازی سند نیز ممکن است مطرح شود. بنابراین، بهتر است پیش از حمل کالا، نحوه پذیرش گواهی توسط مرجع بهداشتی ایران بررسی شود؛ زیرا اصلاح یک سند ناقص پس از ورود کالا میتواند زمان و هزینه ترخیص را افزایش دهد.
گواهی بهداشت و نقش آن در ترخیص کالا از گمرک
در صورتی که کالای وارداتی مشمول الزامات بهداشتی باشد، نداشتن مدارک لازم میتواند باعث توقف فرآیند ترخیص شود. گمرک برای ترخیص بسیاری از کالاهای مشمول کنترلهای تخصصی، به تأییدیه یا مجوز دستگاه مربوطه نیاز دارد و صاحب کالا باید بتواند اسناد مورد نیاز را در مراحل قانونی ارائه کند. به همین دلیل، اخذ گواهی بهداشت نباید به روزهای پایانی فرآیند ترخیص موکول شود.
برای جلوگیری از تأخیر، بهتر است پیش از ورود محموله، اسناد اصلی مانند پروفرما، فاکتور، پکینگلیست، بارنامه، گواهی مبدأ و مدارک بهداشتی با یکدیگر تطبیق داده شوند. همچنین باید مشخص شود که کالا به مجوز مصرف، نمونهبرداری یا آزمایش نیاز دارد یا خیر. این بررسی اولیه بهخصوص برای کالاهای غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی اهمیت زیادی دارد.
تغییرات و الزامات جدید گواهیهای کنترلی در سال 1405
یکی از نکات مهم در بهروزرسانی مقاله برای سال ۱۴۰۵، افزایش اهمیت کنترل کالا پیش از ورود به کشور است. برای نمونه، در تیرماه ۱۴۰۵ اعلام شد که برای واردات کالاهای اساسی مشمول دستورالعمل جدید، ارائه گواهی بازرسی در مبدأ (COI) پیش از بارگیری و حمل کالا به یکی از الزامات فرآیند ارزیابی انطباق تبدیل شده است. این گواهی با گواهی بهداشت تفاوت دارد، اما نشان میدهد واردکنندگان باید مدارک کنترلی مورد نیاز هر کالا را قبل از حمل بررسی کنند.
بنابراین در سال ۱۴۰۵، بهترین روش برای جلوگیری از توقف کالا این است که قبل از خرید و حمل، کد تعرفه و ماهیت کالا مشخص شده و تمام مجوزها و گواهیهای مورد نیاز استعلام شوند. در برخی پروندهها ممکن است علاوه بر گواهی بهداشت، مدارکی مانند COI، مجوز استاندارد یا مجوز تخصصی دستگاههای اجرایی نیز مورد نیاز باشد. بررسی این موارد قبل از حمل، ریسک هزینههای انبارداری، دموراژ و تأخیر در ترخیص کالا از گمرک را کاهش میدهد.
